Typy osobowości – osobowość serotoninowa
Serotonina należy do grupy neuroprzekaźników monoaminowych. W ośrodkowym układzie nerwowym jest wytwarzana z tryptofanu – aminokwasu dostarczanego z pokarmem. Proces jej produkcji zachodzi głównie w pniu mózgu i przebiega w dwóch etapach. Pierwszy z nich polega na enzymatycznym przekształceniu tryptofanu w 5-hydroksytryptofan (5-HPT). Kolejny enzym odcina odcina od 5-HTP kilka atomów, co prowadzi do powstania w pełni funkcjonalnej cząsteczki serotoniny. Po uwolnieniu do synapsy neuroprzekaźnik ten oddziałuje na swoiste receptory, a następnie zostaje unieczynniony w dwojaki sposób. Pierwszym z mechanizmów jest jego wychwyt zwrotny, w czasie którego odpowiednie białka wyłapują molekuły serotoniny i przenoszą je z powrotem do wnętrza komórki, która je wyprodukowała, aby mogły zostać wykorzystane przy przekazywaniu kolejnego impulsu nerwowego. Drugi sposób polega na rozkładzie tych cząsteczek przez enzym monoaminooksydazę (MAO). Te dwa mechanizmy są celem działania wielu leków antydepresyjnych, podnoszących poziom serotoniny w ośrodkowym układzie nerwowym. Jest to istotne, gdyż u osób z depresją stężenie tego neuroprzekaźnika jest znacznie obniżone.
Serotonina reguluje tak ważne funkcje życiowe jak sen, nastrój czy libido. Osoby, u których jest dominującym neuroprzekaźnikiem, potrafią żyć „tu i teraz”, efektywnie wypoczywać i mają dobry kontakt z własnym ciałem. Naturę serotoninową ma ok. 12% populacji. Neuroprzekaźnik ten jest bezpośrednio powiązany z falami delta występującymi w czasie snu. Suplementacja nastawiona na regulację gospodarki serotoniny poprawia więc jego jakość, a osoby, które z natury mają jej dużo, rzadko mają problemy z bezsennością.
Natura serotoninowa (eksperymentatorzy)
Natura serotoninowa potrafi czerpać z życia całymi garściami. Nie znosi rutyny i charakteryzuje się kreatywnym podejściem do najprostszych nawet czynności. Uwielbia grywalizację i rywalizację, ciężko więc się z nią nudzić. Biorąc pod uwagę te cechy i wspomniany już dobry kontakt z ciałem, jakim charakteryzują się serotoninowcy, można wśród nich znaleźć wielu znanych sportowców i atletów. Wysoki poziom serotoniny usprawnia też koordynację oko – ręka, można więc założyć, że ten typ osobowości mają znani kierowcy rajdowi, tacy jak Schumacher czy Kubica. Tym bardziej, że wysoki poziom omawianego neurotransmitera ciągnie do ryzyka i otwiera na nowe doświadczenia.
Jednak natura serotoninowa nie tworzy jednolitej grupy. W zależności od kompleksu innych neuroprzekaźników, mogą się w niej znaleźć zarówno alpiniści, jak i zdeklarowani domatorzy. Łączy ich jednak bystrość umysłu, spokój wewnętrzny i otwartość na ludzi. Zdolność szybkiej i trafnej dedukcji oraz opanowanie czynią z nich idealnych policjantów czy śledczych. Możemy pokusić się o tezę, że osobowość serotoninową miał słynny detektyw Sherlock Holmes. Doyle wyposażył swego bohatera w nieprzeciętny umysł, skłonność do ryzyka i ekscentryczną wręcz nieśmiałość, co może świadczyć o zbyt wysokim poziomie serotoniny w jego układzie nerwowym. Szczególnie, że za umiłowanie przyjemności i bodźców zmysłowych natury serotoninowe czasem płacą uzależnieniem. Często jest to uzależnienie od adrenaliny, ponieważ ona maksymalizuje poziom omawianego neuroprzekaźnika. Ryzyko i eksperymenty są też dla tej grupy osób najlepszym remedium na kłopoty. Serotoninowiec w kryzysie może stać się imprezowiczem, wyruszyć w podróż w nieznane lub zacząć pasjami uprawiać wspinaczkę górską. W ten typ osobowości wpisana jest bowiem chęć ucieczki, czy to od niewygodnych uczuć, czy od męczącej, powtarzalnej pracy.
Zrównoważona natura serotoninowa, podobnie jak GABA, spaja społeczeństwo. Należą do niej ludzie towarzyscy, nawiązujący wiele znajomości. Są lubiani za radość życia i kreatywne podejście do świata, choć niechętnie wchodzą w głębokie przyjaźnie. Jeśli im się uda, są lojalni i potrafią chronić bliskich, choć nigdy nie za cenę wolności, która jest dla nich najważniejsza. Co warto podkreślić, zbyt wysoki poziom serotoniny może skłaniać takie osoby do separacji od świata i nadmiernego eksponowania swojej niezależności. Na poziomie emocjonalnym nadmiar tego neuroprzekaźnika powoduje nerwowość, lęk i neurotyczną nieśmiałość, co wzmacnia tylko chęć ucieczki. Jest to szczególnie ciekawe w świetle tekstu, który możemy znaleźć na stronie Psychology Today. Mówi on o odkryciu bezpośredniego związku między wysokim poziomem serotoniny, a zdolnością do przeżyć mistycznych. Do grupy serotoninowców można w tym kontekście zaliczyć nie tylko takich mistyków, jak Franciszek z Asyżu, ale i wielkich ascetów. Według współczesnych badań ich chęć ucieczki i odcięcia się od świata mogła być spowodowana m.in. podwyższonym poziomem serotoniny w układzie nerwowym.
Michalina Janyszek (współpraca)
Komentarz
Chciałabym lepiej zrozumieć Państwa wpis. Wnioskuję, że są w populacji osoby, u których wśród neuroprzekaźników przeważa serotonina. Wiąże się to z pewnymi ich zachowaniami (np. ze skłonnością do zachowań impulsywnych). Zastanawiam się jednak czemu wspominają Państwo o typie osobowości? Czy nie bardziej adekwatne byłoby uznanie, że serotonina wiąże się z pewnymi predyspozycjami – chociażby do wspomnianych zachowań impulsywnych? Typy mocno stygmatyzują ludzi, określają ich w kategoriach zero-jedynkowych, są sporym uproszczeniem. Jestem ciekawa Państwa opinii na ten temat.
Skomentuj