Tetris na trzy mózgi

Telepatia to popularny motyw w twórczości fantasy i science-fiction. Zdolność do komunikowania się na odległość przypisywana jest głównie kosmitom i wszelkim istotom nadprzyrodzonym, ale istnieją także wizje wyposażenia ludzi w urządzenia, które to umożliwiają. Obecnie najbliższe spełnienia idei porozumiewania się bez bezpośredniego kontaktu są interfejsy mózg-mózg (BBI, ang brain-brain interface), które powstają dzięki połączeniu technik neuroobrazowania i neurostymulacji. Zazwyczaj wykorzystuje się w tym celu elektroencefalografię (EEG) i przezczaszkową stymulację magnetyczną (TMS).

Do tej pory powstało kilka eksperymentalnych “urządzeń do telepatii”. Nieinwazyjne interfejsy mózg-mózg pozwalały komunikować się parze nie widzących się osób podczas gry podobnej do “20 pytań”. Jedna z nich wybierała pytanie, na które druga miała odpowiedzieć “tak” lub “nie”. Odpowiedź ta była przekazywana za pomocą BBI wprost do mózgu pytającego, który następnie zaznaczał odpowiednią opcję na komputerze.

Naukowcy z University of Washington poszli o krok dalej. Zaprojektowali interfejs o nazwie BrainNet, który pozwolił trzem osobom zagrać w grę podobną do popularnego Tetrisa (należało w niej ustawić pojawiający się blok w taki sposób, aby wypełnić linię na dole ekranu). Każdy z uczestników siedział w osobnym pomieszczeniu, tak, aby uniemożliwić mu bezpośredni kontakt z pozostałymi. Dwie osoby (nadawcy) widziały pełny obraz pola gry “telepatycznego Tetrisa”, jedna zaś – odbiorca – obserwowała jedynie nowy blok. Zadaniem nadawców było poinstruowanie odbiorcy o tym czy należy obrócić blok, czy też zostawić go w spokoju. Każdy z nich miał na swoim ekranie dwie diody led migające z różną częstotliwością. Aby przekazać odbiorcy polecenie obrócenia elementu, musiał skupić się na jednej z nich, zaś gdy chciał powiedzieć, aby nie obracać bloku, skupiał się na drugiej. Odbiorca otrzymywał te wskazówki za pomocą magnetycznej stymulacji kory wzrokowej, co powodowało, iż widział błyski światła, gdy docierała do niego informacja o konieczności obracania bloku. Gdy natomiast nie było takiej potrzeby, nie widział niczego. Na tej podstawie podejmował decyzję o obróceniu bloku lub pozostawieniu go w dotychczasowej pozycji. Zarówno polecenia nadawców, jak i decyzja odbiorcy były odczytywane przez EEG i przesyłane do komputera. W ten sposób nie była potrzebna żadna fizyczna interwencja ze strony uczestników.

Każda drużyna graczy rozegrała 16 rund. Podczas każdej z nich mieli dwie okazje do zmiany pozycji bloku: gdy znajdował się on na samej górze i w połowie drogi na dół. Dzięki temu możliwe było dokonanie poprawek. Nadawcy na bieżąco mogli śledzić zmiany, jakich dokonywał odbiorca i na tej podstawie dawać mu kolejne wskazówki. Naukowcy byli też ciekawi czy odbiorca nauczy się ufać tylko jednemu z nadawców, jeśli zauważy, że drugi daje mu złe polecenia. W tym celu specjalnie zmieniali wskazówki jednego z nadawców – gdy dawał on sygnał do obrócenia bloku, odbiorca otrzymywał polecenie “nie obracaj” i odwrotnie. Z czasem odbiorca, początkowo neutralny wobec obu pomocników, zaczynał preferować wskazania, które rzeczywiście pozwalały zdobywać punkty.

Zespół z University of Washington przyznaje, że jego praca stanowi jedynie niewielki krok na drodze do prawdziwych, w pełni funkcjonalnych interfejsów umożliwiających szeroko pojętą komunikację. W tym przypadku udało się jednak doprowadzić do sprawnej wymiany informacji między trzema – a nie, jak dotąd, dwiema – osobami. Co więcej, nie były wymagane żadne fizyczne interwencje uczestników w postaci naciskania przycisków czy obsługi myszy komputerowej. Jest to zatem krok prowadzący do powstania rozwiązań, które pozwoliłyby grupowo rozwiązywać problemy, z którymi nie poradzi sobie jeden mózg. Naukowcy uważają też, że nadszedł czas na poczynienie ustaleń dotyczących etyki tego typu badań i na opracowanie protokołów, które zapewnią poszanowanie ludzkiej prywatności w miarę rozwoju technologii “czytania w myślach”.

Źródło:
Jiang L., Stocco A., Losey D.M., Abernethy J.A., Prat C.S., Rao R.P.N. BrainNet: A Multi-Person Brain-to-Brain Interface for Direct Collaboration Between Brains. Scientific Reports 2019

Skomentuj

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.