Małpki z charakterem

To, że każdy człowiek ma wyjątkową osobowość, czyli relatywnie trwały zbiór tendencji myślenia i zachowania, nie jest niczym zaskakującym – zaobserwowali to już starożytni filozofowie. Jednak kwestia istnienia osobowości u zwierząt przez długi czas była ignorowana, przynajmniej w świecie naukowym. Dopiero niedawno badacze zaczęli zwracać na nią uwagę i postulować, że ma znaczenie ewolucyjne. Aby zbadać to zagadnienie, międzynarodowy zespół biologów behawioralnych z Austrii, Brazylii i Holandii zaprojektował kilka zadań. Ich celem było opisanie osobowości pazurczatek zwyczajnych. Wyniki tego przedsięwzięcia zostały opublikowane w czasopiśmie “American Journal of Primatology”.

Pazurczatki to nieduże małpy Nowego Świata. Ich organizacja społeczna przypomina naszą – poszczególne osobniki łączą trwałe relacje, a grupa zwierząt wspólnie wychowuje młode. Dlatego naukowcy postanowili sprawdzić istnienie osobowości właśnie u tego gatunku. Stałość tendencji zachowania na przestrzeni lat jest głównym aspektem definicji osobowości. Zatem badacze kilkukrotnie w ciągu czterech lat przeprowadzili te same testy behawioralne. Uczestniczyło w nich 18 nieoswojonych zwierząt z lasów Caatinga w północno-wschodniej Brazylii oraz 27 zwierząt żyjących w sztucznej kolonii na Uniwersytecie Wiedeńskim. Do pomiaru cech osobowości badacze zastosowali pięć różnych testów.

Jak zbadać małpią osobowość?

Pierwszy z nich był testem ogólnej aktywności i rejestrował codzienne zachowanie małp. Kolejne dwa sprawdzały ciekawość małp. W tym celu naukowcy umieszczali w środowisku nowy obiekt lub dotąd nieznane pożywienie i mierzyli poziom zainteresowania okazywanego przez zwierzęta. Czwarty test badał skłonność małp do podejmowania ryzyka. W tym wypadku w ich otoczeniu znajdował się zarówno obiekt o dużej wartości (np. smaczne robaki), jak i bodziec wzbudzający lęk (np. owoc liczi, na który małpy reagują strachem, gdyż jego skóra przypomina łuski węża). Ostatnie badanie sprawdzało reakcję zwierząt na pojawienie się drapieżnika, którego rolę odgrywała np. plastikowa figurka węża umieszczona w zaroślach.

Naukowcy rejestrowali zachowania pojedynczych zwierząt w każdej z tych sytuacji za pomocą kamer ukrytych w ich środowisku. Następnie na podstawie nagrań określali zmienne takie jak “czas podejścia do nowego obiektu” bądź “długość interakcji z nowym obiektem”. Dzięki tym zmiennym mogli liczbowo opisać typowe zachowania każdego osobnika, a następnie porównać je na przestrzeni kilku lat, a także pomiędzy zwierzętami dzikimi i żyjącymi w niewoli. Wyniki wykazały, że pazurczatki posiadają stałe cechy osobowości typowe dla poszczególnych osobników, niezależnie od warunków życia. Przykładowo, niektóre małpy były bardzo ciekawskie i szybko podchodziły do nowych przedmiotów, podczas gdy inne zachowywały się ostrożniej. Podobne podejście możemy zaobserwować również u ludzi – np. niektórzy lubią odwiedzać różne restauracje, a inni wolą zostać przy swoich ulubionych.

Charakter zależny od statusu

Co ciekawe, porównanie osobowości małp na przestrzeni lat wykazało jej stałość – z jednym wyjątkiem. Otóż zmiana statusu rozrodczego korelowała ze zmianą charakteru. Naukowcy odkryli, że kiedy małpy zaczęły się rozmnażać, czyli objęły dominującą rolę w grupie zwierząt, wzrastała ich zuchwałość.

“Ten wzorzec występuje również u ludzi oraz u innych ssaków naczelnych. Osoby na stanowiskach kierowniczych często są bardziej ekstrawertyczne, charakteryzują się wysoką ugodowością i sumiennością, a także niską neurotycznością. Podobne cechy mają także inne gatunki. U gołębi pocztowych zaobserwowano, że odważniejsze osobniki mają wyższą rangę w hierarchii i mogą wpływać na kierunek ruchu całego stada. To jeszcze nie wszystko – świerszcze polne, których status zmienia się na dominujący, również stają się bardziej śmiałe, aktywne i częściej eksplorują otoczenie” – mówi Vedrana Šlipogor, adiunkt na Uniwersytecie Wiedeńskim oraz autorka badania.

Osobowość w liczbach

Wyjątkowość tego eksperymentu polega na tym, że naukowcom udało się zmierzyć cechy osobowości zwierząt żyjących zarówno w niewoli, jak i w naturalnym środowisku. Wymagało to dopasowania baterii testów przeprowadzanych w kontrolowanym środowisku laboratorium do nieprzewidywalnych okoliczności natury. Było to nie lada wyzwanie dla naukowców. Na szczęście udało im się skłonić dzikie pazurczatki do współpracy przy pomocy kilku smacznych bananów. Naukowcy z zadowoleniem zaobserwowali, że struktura osobowości wolnych małp jest bardzo podobna do pobratymców żyjących w niewoli.

“Nasze wyniki pokazują, że stałe tendencje zachowania pojedynczych osobników mogą być wiarygodnie rejestrowane za pomocą naszych testów – zarówno w warunkach naturalnych, jak i sztucznych. Ponadto upewniliśmy się, że środowisko stworzone dla pazurczatek w Austrii jest odpowiednie, ponieważ ich charaktery nie odbiegały zbytnio od osobowości dzikich zwierząt” – podsumowuje Thomas Bugnyar, profesor Antropologii Kognitywnej Uniwersytetu Wiedeńskiego i współautor badania.

 

Autor:

Natalia Koperska

Źródło:

Šlipogor V et al. "Temporal consistency and ecological validity of personality structure in common marmosets (Callithrix jacchus): A unifying field and laboratory approach." Am J Primatol, 2021

PRZECZYTAJ TEŻ:


Skomentuj

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.