Co to jest kortyzol?

Kortyzol (hydrokortyzon) to hormon steroidowy, produkowany przez korę nadnerczy. Potocznie nazywany jest hormonem stresu, ponieważ podnosi stężenie glukozy we krwi w reakcji na stres. Pełni on wiele ważnych funkcji w organizmie. Modyfikuje on m.in. metabolizm cukrów, białek i tłuszczów, pracę układu sercowo-naczyniowego, gospodarkę wodną organizmu, działanie układu odpornościowego oraz ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Dzięki temu umożliwia dostosowanie ustroju do zmieniających się warunków środowiska.

Prekursorem tego hormonu jest związek pochodny 11-β-deoksykortyzol. Reakcja powstania kortyzolu zachodzi przy udziale enzymu 11-β-hydroksylazy. Kortyzol jest agonistą receptora glukokortykoidowego, przez co pobudza metabolizm cukrów w organizmie (gliko- i glukogeneza). Mechanizm działania hormonu stresu polega także na wiązaniu receptorów m. in. mineralokortykoidowych, zwiększając gromadzenie wody i sodu w komórkach. W wyniku tych reakcji ciśnienie tętnicze krwi podwyższa się.

Hormon stresu działa m. in. przeciwzapalnie, przeciwalergicznie oraz immunosupresyjne (hamuje funkcjonowanie układu odpornościowego). Sprzyja także rozkładowi białek i uwalnianiu aminokwasów oraz stabilizuje ściany naczyń włosowatych. Odpowiada również za wydalanie wapnia przez nerki i przyspiesza rozkład kwasów tłuszczowych do ciał ketonowych .

W naszym organizmie poziom hormonu stresu we krwi mieści się w granicach 5–25 µg/dl. Wartość ta zależy od dobowego rytmu jego wydzielania. Rano stężenie kortyzolu jest najwyższe, stopniowo obniżając się do najniższych wartości w nocy. Nadmiar kortyzolu może prowadzić do otyłości brzusznej, powstawania rozstępów skóry, trądziku, a także insulinooporności (co jest charakterystyczne dla zespołu Cushinga).

 


Dodatkowe informacje o kortyzolu znajdziesz na stronie NeuroExpert – encyklopedia neurofizjologii online:

Kliknij tu i dowiedz się więcejNeuroExpert - encyklopedia neurofizjologii online


Skomentuj

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.