Substancje lecznicze pochodzenia roślinnego (cz.7) – polisacharydy

Polisacharydy to część grupy związków organicznych zwanych węglowodanami, do której należą substancje o charakterze cukrów i ich polimery. W większości ich ogólny wzór chemiczny można zapisać jako Cn(H2O)m – widać tu, że związki te składają się niejako z atomów węgla i cząsteczek wody. Polisacharydy nazywane są także wielocukrami. Ich cząsteczki będące biopolimerami, zbudowane są z długich łańcuchów powstałych z połączenia tysięcy lub nawet milionów molekuł cukrów prostych, takich jak glukoza czy fruktoza. Ze względu na tak duże rozmiary cząsteczek, właściwości fizykochemiczne tych związków są zupełnie inne niż pozostałych węglowodanów. Ich rozpuszczalność w wodzie jest stosunkowo niewielka i maleje wraz ze wzrostem molekuły. Podobnie dzieje się ze słodkim smakiem, charakterystycznym choćby dla glukozy (będącej monosacharydem) czy sacharozy (disacharydu).

Wielocukry to związki szeroko rozpowszechnione w przyrodzie. Wytwarzane są zarówno w organizmach zwierząt, jak i roślin. U tych ostatnich stanowią, jak się szacuje, nawet 70% biomasy. Jednym z najczęściej występujących związków z tej grupy jest skrobia – biopolimer zbudowany wyłącznie z cząsteczek alfa-D-glukozy. Jest ona bardzo ważna jako pokarm dla ludzi, gdyż zaspokaja aż 70% zapotrzebowania energetycznego całej populacji ludzkiej. U roślin powszechnie występuje również celuloza – powstały z połączenia cząsteczek beta-D-glukozy polisacharyd, z którego zbudowane są ściany komórkowe tych organizmów i który wchodzi w skład błonnika pokarmowego, niezbędnego dla zapewnienia prawidłowego przebiegu procesu trawienia.

Polisacharydy obecnie wykorzystywane są w medycynie na wielu płaszczyznach. Niektóre z nich stanowią środki odżywcze i dietetyczne, zwłaszcza jeśli zawierają inulinę – stosuje się je np. zamiast skrobi w diecie cukrzycowej. Wykorzystywane jest też ich działanie ochronne i zmiękczające na skórę i błony śluzowe. Stosuje się je również w stanach zapalnych dróg oddechowych jako środki wykrztuśne i przeciwkaszlowe. Inne mogą ułatwiać wypróżnianie, a nawet działać przeczyszczająco. Wielocukry wpływają także korzystnie na pracę układu odpornościowego.

Zioła zawierające polisacharydy o interesujących właściwościach prozdrowotnych to m.in. jagody Goji (Lycium barbarum), shiitake (Lentinula edodes) i żeń-szeń (Panax ginseng).

Kompleks polisacharydowy jagód Goji

Polisacharydy określane w skrócie jako LBP (ang. Lycium barbarum polysaccharides) to najważniejszy biologicznie aktywny komponent jagód Goji, stanowiący nawet do 8% masy suszonych owoców. W jego skład wchodzi m.in. ksyloza, mannoza, ramnoza, arabinoza i glukoza, kwas galakturonowy oraz 18 różnych aminokwasów.

LBS jest skutecznym immunostymulantem – pobudza do działania układ odpornościowy, szczególnie zaś makrofagi i limfocyty T. Jednocześnie wykazuje właściwości przeciwutleniające. Udowodniono również, że polisacharydy te mogą wspomagać profilaktykę i terapię nowotworów. Ponieważ neutralizują wolne rodniki, zapobiegają ich szkodliwemu wpływowi na DNA i chronią przed powstawaniem mutacji. Udowodniono również, że mogą ograniczyć namnażanie się komórek raka żołądka, okrężnicy, prostaty czy piersi. Wyniki badań klinicznych wskazują, że LBS może zwiększyć skuteczność chemioterapii.

Antyoksydacyjne właściwości polisacharydów z jagód Goji pomagają również zapobiegać rozwojowi miażdżycy. LBS wpływa bowiem na obniżenie poziomu cholesterolu we krwi, a także na zmniejszenie proporcji jego frakcji na korzyść HDL. Ponadto kompleks ten zwiększa wchłanianie glukozy przez komórki organizmu. Wyniki badań naukowych wykazały, że jego suplementacja może być korzystna dla osób z cukrzyca, bowiem jest on w stanie redukować poziom glukozy we krwi i przeciwdziała insulinooporności. Dodatkowo wykazuje on zdolność do ochrony komórek zwojowych siatkówki oka oraz do przeciwdziałania rozwojowi jaskry.

GOJIPrzejdź do sklepu

Lentinan

Lentinan to główny związek biologicznie czynny występujący w grzybach shiitake. Zbudowany jest wyłącznie z monomerów D-glukozy, nie zawiera atomów siarki, fosforu, azotu czy innych pierwiastków poza węglem, tlenem i wodorem. Istotny dla jego aktywności biologicznej wydaje się fakt, że jego cząsteczki mają strukturę helisy.

Wkrótce po odkryciu i wyizolowaniu lentinanu wykazano jego właściwości przeciwnowotworowe. Polisacharyd ten nie oddziałuje jednak bezpośrednio na nieprawidłowe komórki. Dokładny mechanizm jego działania wciąż pozostaje tematem intensywnych badań. Wiadomo jednak, że jego cząsteczki wpływają na zwiększenie liczebności i aktywności komórek układu odpornościowego, w tym limfocytów T i makrofagów. Stanowią one elementy naturalnego mechanizmu obronnego organizmu przeciwko nowotworom. Badania przeprowadzone in vitro i in vivo wykazały, że lentinan istotnie ogranicza rozwój guzów lub nawet powoduje ich całkowitą regresję. Podobne wyniki otrzymano, przeprowadziwszy testy kliniczne. Polisacharyd ten jest tak skuteczny, że w Japonii stosuje się go jako środek wspomagający chemioterapię.

Lentinan jest skuteczny nie tylko przeciwko nowotworom. Jego właściwości immunostymulacyjne są pomocne również w przypadku infekcji bakteryjnych, wirusowych czy pasożytniczych. Nie tylko intensyfikuje on odpowiedź immunologiczną na atak patogenów, ale także hamuje ich wzrost i rozwój w organizmie.

SHIITAKEPrzejdź do sklepu

Polisacharydy żeń-szenia

Żeń-szeń właściwy to roślina o bardzo bogatym składzie. Obecność frakcji polisacharydowej jest jednym z czynników warunkujących jego wielokierunkowe właściwości prozdrowotne. Należą do niej m.in. ginsan oraz panaksany. Ekstrakt z korzenia tej rośliny różni się od ekstraktu z części nadziemnych proporcjami poszczególnych składników: w korzeniu występują głównie pektyny i glukany, w liściach natomiast pektyny i heteroglukany.

Udowodniono, że polisacharydy żeń-szenia mogą redukować objawy depresji. Gryzonie, którym w ramach badań podawano te związki, chętniej wchodziły w interakcje społeczne, były też mniej agresywne. Frakcja polisacharydowa odpowiada również za właściwości żeń-szenia związane z podniesieniem wydolności fizycznej. Zapobiegają również osłabieniu układu odpornościowego wskutek stresu związanego z przemęczeniem.

Jeśli chodzi o układ immunologiczny, to największy wpływ na jego aktywność najprawdopodobniej wywiera ginsan. Udowodniono, iż jego suplementacja intensyfikuje reakcję na wniknięcie do organizmu patogenów. Z tego względu żeń-szeń może być stosowany jako adiuwant – substancja nasilająca poszczepienna odpowiedź immunologiczną na podany antygen. Wyniki badań klinicznych wykazały, że jego przyjmowanie wpływa na zwiększenie nawet o 60% poziomu przeciwciał przeciwko wirusowi grypy po szczepieniu. Pozwolił on też znacznie zmniejszyć liczbę zachorowań na grypę i przeziębienie u ochotników biorących udział w testach.

ŻEŃ-SZEŃPrzejdź do sklepu

PRZECZYTAJ TEŻ:


Skomentuj

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.